Een 'schema': een voorstelling van informatie met pijltjes, symbolen, afkortingen...
Een 'samenvatting': een voorstelling van informatie in een korte tekst, met volzinnen
Een 'verslag': een voorstelling van een observatie, een ervaring... in een langere tekst, met volzinnen
Een 'paper': een wetenschappelijk verslag van een onderzoek, een observatie, een ervaring... met bronvermeldingen

Hoe maak ik een schema?

Een boomschema
	Een boomschema is ideaal om leerstof te ordenen in een hiërarchie. Zo zie je welke vaktermen boven of onder andere termen horen. Je kan bijvoorbeeld ook argumenten zo opdelen, volgens hun belangrijkheid.
Een spindiagram
	Een spindiagram kan je gebruiken om te brainstormen over één bepaald onderwerp. Ook hiermee kan je een hiërarchie voorstellen. Een spindiagram met tekeningen, symbolen, enz. wordt soms een mindmap genoemd.
Een T-schema
	Een T-schema is nuttig om vergelijkbare dingen tegenover mekaar te plaatsen. Je kan zo ook argumenten pro en contra tegenover mekaar plaatsen.
Een tijdlijn
	Een tijdlijn is ideaal voor de lessen geschiedenis, of voor chronologische overzichten.
Een stroomschema
	Een stroomschema gebruik je vaak om oorzaak-gevolgrelaties voor te stellen ('Als dit het geval is, dan... Zo niet, dan...'). Bekende stroomschema's zijn bijvoorbeeld die uit de biologie (voedselketens, bepaling van diersoorten). Ook voor de dt-regel heb je ooit een stroomschema moeten gebruiken ('Als het een PV is dan,... Zo niet, als het een VD is dan...').

Hoe schrijf ik een samenvatting van een zakelijke tekst | een literaire tekst, een boek ?

Voorbeeld	Uitleg
In de tekst 'Afkijken van de natuur', geschreven door …… wordt het onderwerp 'biotechnologie' belicht. Er bestaan verschillende technieken binnen deze wetenschap, en deze zijn sterk geëvolueerd.	Inleiding. In je eerste zin vermeld je de titel van de tekst, de auteur, het onderwerp en de centrale vraag of de centrale stelling over het onderwerp.
In de wetenschap van de biotechnologie gebruikt men de natuur om voor de mens nuttige producten en diensten te leveren. Dit gebeurde vroeger voornamelijk door kruising en selectie, maar nu zijn er ook andere technieken. Eén van de belangrijkste technieken is de aanpassing van het DNA van cellen. Zo is men er bijvoorbeeld in geslaagd menselijke insuline aan te maken voor suikerzieken. Daarnaast...	Midden. In het midden beschrijf je de hoofdgedachte van een tekst. Als het een lange tekst is, verdeel je deze hoofdgedachte in verschillende onderdelen. Je gebruikt signaalwoorden om van het ene onderdeel naar het andere te gaan (hier zijn de onderdelen de opsomming van biotechnologische technieken). Als er verschillende voorbeelden bij deze onderdelen staan, vermeld je hoogstens één voorbeeld per onderdeel.
De technieken binnen de wetenschap van de biotechnologie zijn dus heel divers. Ze hebben een hele ontwikkeling ondergaan en ze zullen waarschijnlijk nog veel verder evolueren.	Slot. In één of maximum twee zinnen herhaal je het onderwerp, de centrale vraag/stelling en de hoofdgedachte.

Voorbeeld	Uitleg
In het boek … van de auteur …… komt het thema ………….. aan bod. Hij bespreekt dit probleem op een bijzondere manier, namelijk… Het boek valt binnen het genre van…, aangezien…	Inleiding. In je eerste zin vermeld je de titel van het boek, de auteur, het thema en het genre.
Het verhaal zelf komt langzaam op gang, met de introductie van personages als… De intrige ontwikkelt zich pas echt nadat… Het blijkt dat dit personage …. Gaandeweg kom je echter te weten dat… Op mysterieuze wijze verdwijnt… Dan volgt er een voorspelbare plottwist, waarbij… Naarmate het verhaal vordert… Zo lezen we ook dat… Verbazingwekkend genoeg is dat… De oplossing laat niet lang op zich wachten, want… Drie hoofdstukken lang blijft het personage verwikkeld in…	Midden. In het midden beschrijf je de belangrijkste gebeurtenissen in het verhaal. Je vermeldt GEEN details of voorbeelden. Je schrijft ALLES in de tegenwoordige tijd. Gebruik chronologische signaalwoorden ('gaandeweg', 'nadien', 'hierop', 'drie hoofstukken lang',...). Als je een boekenflap schrijft, moet je negatieve kritiek op het verhaal weglaten.
Het verhaal kent een spannend einde, waarbij… Het boek besluit met… Een verrassend einde is het gevolg, … Jammer genoeg eindigt het boek met…	Slot. Hier geef je eventueel je eigen mening. Als je een boekenflap schrijft, mag je niet spoilen!

Hoe schrijf ik een verslag van een stage | een practicum ?

Omslag
	Omslag of titelpagina. Deze omslag gebruik je als eerste blad van je stageverslag. Het bevat meestal de volgende dingen: Titel van je verslag. Deze titel komt in het midden van je titelpagina (soms gecentreerd). Jouw naam Het schooljaar Het leerjaar en je studierichting De naam en het adres van het stagebedrijf De naam van de stagebegeleider in het bedrijf De naam van je stagecoördinator op school Het begin- en de einddatum van je stage In Word kan je sjablonen vinden om een omslag te maken. Hiernaast vind je het sjabloon 'Kleurrijk studentenverslag'.
Voorwoord
Als onderdeel van mijn studierichting …… heb ik stage gelopen bij…………. van 5 oktober tot …………. In het kader van mijn eindproef ‘………….’, volgde ik stage bij…, in de periode ………….	Context. Je geeft de lezer van het verslag wat context, achtergrondinformatie.
Ik zou mijn stagebegeleider willen bedanken voor… Ook wil ik….. bedanken, omdat…	Bedanking. Op het einde van je voorwoord bedank je iedereen die je geholpen heeft bij je stage.
Inhoudsopgave
[Voorbeeld van een inhoudsopgave]	Inhoudsopgave. Maak een inhoudsopgave bij langere verslagen. Dit kan je automatisch doen in Word.
Inleiding
Tijdens het schooljaar ………. liep ik in de maand oktober stage bij het bedrijf…….	Context. In je eerste zin van de inleiding geef je terug wat context, achtergrondinformatie bij je stage.
Ik heb voor dit bedrijf gekozen, omdat… Mijn interesse ging vooral uit naar dit bedrijf, omdat…	Motivatie. Je legt uit waarom je voor het bedrijf hebt gekozen.
De bedoeling van deze stage was om… Met deze stage kon ik aantonen dat ik over de volgende competenties beschikte: ………………. De leerdoelstellingen die ik bij deze stage moest bereiken, waren…	Bedoeling. Je legt het doel van de stage uit.
Dit stageverslag is opgedeeld in vier grote delen. Eerst wil ik het hebben over mijn werkzaamheden…. Daarna zal ik het hebben over de leerdoelen die ik heb gerealiseerd…. Vervolgens bespreek ik andere competenties die ik heb opgedaan….. Als laatste bespreek ik ….	Korte vooruitblik. Op het einde van het inleiding vertel je uit welke onderdelen je stageverslag bestaat.
Midden
Tijdens mijn stage heb ik vooral de volgende zaken gedaan: ………… Ik werd ook ingeschakeld om….. Ik mocht bovendien ervaring opdoen met….. Wat mij opviel, was het feit dat…	Werkzaamheden / observaties op de werkvloer. Je legt uit wat je allemaal hebt gedaan (mogen doen).
Door met…. te werken, heb ik geleerd dat…. Ik heb ook vernomen dat……. Nieuw voor mij was ook……. In het vak …………. leerden we dat …….. Dit heb ik ook gemerkt bij dit bedrijf: …………..	Leerdoelen (die van de school) Je legt uit welke schoolse kennis/vaardigheden je geleerd hebt tijdens je stage.
Door deze stage heb ik bovendien geleerd om initiatief te nemen, advies in te winnen, om te gaan met deadlines, … Ik heb ook ervaren dat op tijd komen, beleefdheid, geduld…………. belangrijke troeven zijn…	Andere vaardigheden. Je legt uit welke andere vaardigheden je hebt geleerd.
Ik ben mij ervan bewust geworden dat ….. Mijn sterktes liggen vooral in… Spijtig genoeg moet ik nog heel wat bijleren op het vlak van… In de volgende stageperiode zal ik vooral moeten letten op….	Eigen kwaliteiten. Je legt uit waar je sterk in bent en waar je minder sterk in bent.
Slot
Kort samengevat moet ik zeggen dat deze stage een leerrijke ervaring was…… Al bij al viel deze stageperiode dus echt mee…… Ik moet spijtig genoeg concluderen dat deze stageperiode niet is verlopen zoals ik het wou……. Ik hoop dat ik in een tweede stageperiode…..	Conclusie. Je vat je ervaringen nog eens samen op het einde.
Eventuele bronnenlijst
Eventuele bijlagen (formulieren, verslagen)

In een practicum voer je een wetenschappelijk experiment uit in een labo.
Omslag
	Omslag of titelpagina. De omslag van een verslag van een practicum bevat meestal de volgende dingen: Titel van je verslag. Deze titel valt vaak samen met de onderzoeksvraag van het practicum. Jouw naam Het schooljaar Het leerjaar en je studierichting De datum van het practicum De namen van je medewerkers Eventueel het nummer van de opstelling In Word kan je sjablonen vinden om een omslag te maken. Hiernaast vind je het sjabloon 'Kleurrijk studentenverslag'.
Onderzoeksvraag
Wat gebeurt er als… Hoe verloopt… Welke resultaten zijn het gevolg van…	Een goede onderzoeksvraag (centrale vraag) is concreet genoeg, geen ja-nee vraag, vrij makkelijk te onderzoeken en voldoende boeiend. Voorbeelden van goede onderzoeksvragen vind je hier.
Hypothese
Deze proef zal vermoedelijk uitwijzen dat… Naar alle waarschijnlijkheid zal dit experiment aantonen dat… Volgens het handboek... zou dit het volgende resultaat opleveren:...	In een hypothese formuleer je een veronderstelling. Je zegt wat de vermoedelijke resultaten van het onderzoek zullen zijn.
Benodigdheden
Voor deze proef hebben we de volgende instrumenten nodig: ten eerste… ten tweede… Dit experiment vereist de volgende zaken: 1) 2) 3) …. De toestellen die noodzakelijk zijn voor deze proef, zijn…	Je somt op wat je allemaal nodig hebt voor het experiment (toestellen, materialen, ingrediënten,...).
Opstelling en werkwijze
Bevestig de statiefklem… Meet daarna de lengte van… Plaats vervolgens het meettoestel zodanig dat… Meet hierbij op hoeveel… Schakel nadien… Breng de vloeistof over op... Eindig met…	Je somt op, in chronologische volgorde en in de gebiedende wijs, alles wat je moet klaargeleggen, de toestellen/materialen die je moet opstellen en alles wat je moet testen of meten (zonder de concrete resultaten). Je gebruikt duidelijke signaalwoorden en verwijswoorden in je opsomming. Neem waar nodig een foto van je opstelling, of teken je opstelling.
Meetresultaten (verwerven van informatie)
Meting 1: .......... Meting 2: ..........	Je vermeldt welke waarden je precies hebt gemeten (in cijfers). Gebruik hiervoor een overzicht zoals een tabel.
Berekening (verwerken van informatie)
Nodige formules: ......... Toepassing op meetresultaten: .......	Je past de nodige wiskundige formules op je meetresultaten.
Besluit
Wat we veronderstelden in de hypothese blijkt correct te zijn, in die zin dat... We dachten in het begin dat… Dit is echter niet zo… Uit deze proef kunnen we afleiden dat… Zoals verwacht blijkt uit het experiment met deze proefopstelling dat…	Je geeft hier een definitief antwoord op de onderzoeksvraag.
Reflectie
Het uitvoeren van deze proef ging redelijk vlot, aangezien… Wat ik nog niet goed beheers, is… Soms heb ik moeite om… Uit dit experiment heb ik geleerd dat...	Als laatste deel van je verslag beschrijf je hoe je het experiment persoonlijk hebt ervaren. Je zegt wat je hebt geleerd, wat je al goed kan en wat je nog beter zou kunnen doen. Je gaat na of je resultaten klopten: staan ze in andere bronnen, zijn ze realistisch? Waarom kloppen ze (niet)?

Hoe schrijf ik een paper?

Hieronder vind je de belangrijkste onderdelen voor het opstellen van een paper. Meer details over lay-out, lettertype, paginanummering... vind je in deze bijlage. (bron: Van den Berghe, M. (2014). O, Zo. Onderzoeken doe je zo. Mechelen: Pelckmans. p.129-139.)
Omslag	[Dit is een apart blad. Een paginanummer hoeft hier niet.]
	Omslag of titelpagina. Deze omslag gebruik je als eerste blad van je paper. Het bevat meestal de volgende dingen: Titel van je paper. Deze titel komt in het midden van je titelpagina (soms gecentreerd). Jouw naam Het schooljaar Het leerjaar en je studierichting In Word kan je sjablonen vinden om een omslag te maken. Hiernaast vind je het sjabloon 'Kleurrijk studentenverslag'.
Voorwoord	[Op een apart blad. Een paginanummer hoeft hier niet.]
Vanuit mijn ervaring met…. kwam ik in aanraking met… Ooit las ik een artikel over…… Tijdens mijn vakantiewerk werd ik geconfronteerd met… In de les ... bespraken we...	Aanleiding. Je bespreekt de context, de reden van je onderzoek, hoe je juist op het idee kwam.
Ik ben mateloos geïnteresseerd in…. Wat mij vooral boeide aan dit onderwerp, was het feit dat… Ik vond het vooral intrigerend dat… Daarom leek het mij een boeiend uitgangspunt voor deze paper om…	Motivatie, verwondering. Je zegt waarom dit onderzoek jou interessant, relevant,... leek.
Bij deze zou ik graag …… willen bedanken voor de morele steun… Voorts kon ik ook op de hulp rekenen van… Mijn oprechte dank gaat uit naar…	Bedanking. Op het einde van je voorwoord bedank je iedereen die je geholpen heeft bij je onderzoek.
Inhoudsopgave
	Inhoudsopgave. Maak een inhoudsopgave bij langere verslagen. Dit kan je automatisch doen in Word.
Inleiding	[Op een apart blad. Een paginanummer hoeft hier niet.]
In 2014 bleek volgens een onderzoek van… het aantal gevallen van depressie met 14% te zijn toegenomen …. [schokkende cijfers] Ooit sprak ………. de wijze woorden: “…………” [citaat] In De Standaard van ….. viel te lezen dat…. [actualiteit]	Pakkende opening. In je voorwoord zeg je waarom jij zelf verwonderd was door het onderwerp. In je pakkende opening illustreer je hoe relevant jouw onderzoeksonderwerp was voor andere mensen, hoe het in de media kwam...
We kennen allemaal het fenomeen dat…. Vele mensen omschrijven dit als… In de media werd over …. gezegd dat…	Achtergrond. Je geeft de lezer een heel korte achtergrond bij het onderzoeksonderwerp.
In deze paper gaan we na hoe de ontwikkeling verloopt bij… We onderzoeken in dit werk de oorzaken en gevolgen van… Deze scriptie bespreekt de waarde, meer bepaald de positieve en de negatieve aspecten van ……….. We stellen dan ook de vraag waarin ……………. gelijken en waarin ze verschillen vertonen	Onderzoeksvraag en deelvragen. Je zegt welke vragen je wil beantwoorden in je onderzoek. Ga hiervoor uit van de 10 tekststructuren die je op deze site vindt.
We vermoeden dat uit ons onderzoek zal blijken dat… Er bestaat een grote kans dat ons onderzoek zal uitwijzen dat… Naar alle waarschijnlijkheid / vermoedelijk... zullen... Het valt te verwachten dat...	Hypothese. Je zegt wat je verwacht van de onderzoeksresultaten.
Ons onderzoek is voornamelijk gebaseerd op bronnen zoals…. We selecteerden voor ons onderzoek ook een doelgroep van… We interviewden meer bepaald …., omdat… Het veldonderzoek dat wij uitvoerden, vond plaats op…… Deze onderzoeksmethode leek ons het handigst, omdat… Uit deze data probeerden we af te leiden hoe…….	Onderzoeksmethodes. Je beschrijft op welke manieren je het onderwerp hebt onderzocht.
Dit verslag is opgedeeld in vier grote delen. Eerst bespreken we… Vervolgens gaan we na of… Ten derde wordt onderzocht in hoeverre… Last but not least hebben we het over….	Korte vooruitblik. Je geeft aan hoe je paper is ingedeeld.
Midden	[Op een apart blad. Hier begin je je paginanummering]
Van Dale online (Autisme, 2021) omschrijft …… als……. Wikipedia (Autisme, 2021) voegt hieraan toe dat …… De beschrijving die Finoulst (2019) geeft, klinkt enigszins anders: ….. ….. wordt gekenmerkt door ….., aldus Vanmarcke (2009).	Definitie (kenmerken, symptomen, beschrijving). Je geeft hier concretere informatie over je onderwerp (veel meer dan in je inleiding).
Volgens Willems (2015) ligt de oorzaak bij… Kind en gezin (2014) beweert echter dat… Nog andere bronnen wijzen op het feit dat… Vanderstraeten (2020) stelt echter duidelijk dat… Volgens haar zou het ook gaan om...	Kern van je paper (oorzaken, gevolgen, vergelijkingen, positieve en negatieve aspecten...). Dit zijn de antwoorden op de subvragen bij de tekststructuren die jij hebt gekozen.
Slot	[Op een apart blad. De paginanummering gaat hier door.]
In dit werk hebben we gepoogd om… We kwamen tot een aantal boeiende resultaten, zoals…. Ook viel op dat…. Wat ook opmerkelijk was, was het feit dat…	Samenvatting. Je vat de opmerkelijkste onderzoeksresultaten nog eens samen.
In het begin van dit werk stelden we de vraag of… Uit ons onderzoek is gebleken dat… We veronderstelden in het begin dat… Het bleek echter dat…	Conclusie. Je antwoordt op je onderzoeksvraag. Je zegt ook in welke mate je hypothese juist was.
Wij hopen dat deze paper meer klaarheid heeft geschapen over… [hoop] Zoals wij vermeld hebben in de inleiding, ging De Standaard ervan uit dat… We hebben niettemin bewezen dat… [ronde afsluiting] Laten we ervan uitgaan dat de volgende generatie ….[toekomstverwachting]	Pakkende afsluiter. Je formuleert nog enkele verwachtingen, wensen... over je onderzoek(sonderwerp).
Bronnenlijst	[Op een apart blad. De paginanummering gaat hier door. Hier lees je hoe je een bronnenlijst moet maken.]
Eventuele bijlagen (formulieren, verslagen)	[Op een apart blad. De paginanummering gaat hier door.]